VROUWEN VAN HET HUIS ORANJE
- Sebastiaan Coops
- 1 dag geleden
- 7 minuten om te lezen
Na de succesvolle en veel bekeken NPO televisieserie Het Verhaal van Nederland, waarin de geschiedenis van ons land werd ontrafeld, is er een vervolg. Dit keer is er gekozen voor de geschiedenis van het vorstenhuis. Het verhaal van Nederland: van Oranje-Nassau neemt de kijker mee in de regeerperioden van de belangrijkste Oranjes en beslaat daarmee in acht delen toch bijna 500 jaar aan politieke rivaliteiten, intriges, oorlogen en de vorstelijke levensverhalen. Het verhaal van Nederland: van Oranje-Nassau wordt net als de vorige serie gepresenteerd door Daan Schuurmans die de kijker meeneemt naar de plekken waar het verhaal zich afspeelt. Dit wordt kracht bijgestaan door commentaar van deskundigen en het wordt verbeeld door stemloze acteurs.
Een geschiedenis waar iedereen iets van vindt
De geschiedenis van Oranje-Nassau gaat niet alleen over een familie maar, zoals wordt gesteld in de televisieserie, maar ook over Nederland. Hun verleden loopt als een oranje draad door onze geschiedenis. Een logische keuze dus om juist dit verhaal als vervolg te gebruiken op de serie uit 2022. Hoewel ik uitkeek naar deze televisieserie, hield ik ook mijn hart vast. In de eerste plaats is de geschiedenis van de Oranje-Nassaus een geschiedenis waar iedereen iets van vindt, genuanceerd of ongenuanceerd. Iedereen kent Willem van Oranje, Maurits en Wilhelmina immers. Bovendien vond ik in de eerste serie uit 2022 de representatie van Willem V en Wilhelmina van Pruisen erg kort door de bocht en ongenuanceerd. Ze gingen toen totaal voorbij aan de belangrijke rol die Wilhelmina van Pruisen gespeeld had in de Bataafse opstand.
Na vier afleveringen ben ik erg onder de indruk van de keuzes die gemaakt zijn. In elke aflevering worden de bekende wapenfeiten van de Oranjes behandeld, maar de echte hoofdrolspelers zijn juist de Oranjes waar normaal gesproken veel minder aandacht voor is. Zo krijgt Anna van Saksen in de eerste aflevering een hoofdrol en in de derde aflevering is die toebedeeld aan Amalia van Solms. Vrouwen zijn goed vertegenwoordigd en dat is bepaald niet onterecht. Bovendien zorgt dit ervoor dat zowel kenner als niet-kenner kunnen genieten van dit verhaal.
Anna van Saksen en Amalia van Solms
Vaak wordt Anna van Saksen (1544-1577) in de literatuur aangehaald als ‘hysterisch’ en ‘krankzinnig’ naar aanleiding van haar krankzinnigverklaring. Ze stierf in Dresden, ingemetseld in een appartement, en verder is er weinig aandacht voor haar. In de tweede aflevering leer je meer over de redenen waarom het huwelijk tussen haar en Willem van Oranje stuk liep. Dat bleek niet aan haar te liggen, maar aan het overspel van Willem van Oranje. Dat maakte haar woedend, een misstap van haar die niet getolereerd werd in haar tijd. Mannen mochten er namelijk maîtresses op nahouden, vrouwen niet. Het is intrigerend hoe Anna’s relatie met Jan Rubens (de vader van de bekende schilder) in de aflevering gecontrasteerd wordt met het overspel van Willem van Oranje. Net als Anna is ook Willem razend als zij een scheve schaats rijdt. Maar waar Anna over haar man hoort te zwijgen, is dit wel een reden om haar helemaal te laten vallen en haar alles af te nemen.
In de derde aflevering zag ik veel terug van de tentoonstelling Amalia van Solms: Ambitie met Allure, die in 2022 in Museum Prinsenhof werd gehouden. Niet verwonderlijk is conservator Hester Schölvinck van dat museum één van de deskundigen die commentaar levert op de aflevering. Amalia wordt steeds meer gezien (nog meer dan Maurits of Frederik-Hendrik) als de persoon die de bouwstenen legt voor de Oranjedynastie. Ze laat het aanzien van de Oranjes stijgen door paleizen te bouwen, haar zoon uit te huwelijken met de oudste dochter van de Engelse koning (ongekend!) en is politiek bedreven. Ze zorgt er echt voor dat haar man populair bij het volk wordt door gebruik van verschillende media. Als apotheose brengt Daan Schuurmans je naar de Oranjezaal in Huis ten Bosch. Dat is de kroon op haar werk: een gigantische zaal met prachtige schilderingen over de roem van Frederik-Hendrik. Bovenin in de koepel ontwaart de kijker de naam van Amalia.
Wat volgt is een lezing van deskundigen die eigenlijk iedereen zou moeten kennen. Historicus Maria Keblusek vertelt: Er is de laatste tijd een inhaalslag gedaan, als het gaat om het bestuderen van de rol van vrouwen in deze tijd.' Historicus Nadine Akkerman vervolgt: 'We hebben heel lang vrouwen in de zeventiende eeuw onderschat, we hebben heel lang geloofd dat zij niet politiek actief waren.' Daarna vertelt Hester Scholvink van Museum Prinsenhof over de rol van Amalia van Solms achter de schermen bij het sluiten van de Vrede van Munster en waarom juist een rol achter de schermen belangrijker was dan op de voorgrond staan, het moment waarop alles al vastligt.
Het volledige verhaal
Eindelijk is het zover: we hebben het volledige verhaal te pakken. Hoewel het moeilijk is om zelfs de belangrijkste momenten aan te halen in de korte looptijd van een aflevering, is het indrukwekkend hoeveel tijd de vrouwen wordt gegund. Een keer zelfs misschien wel meer dan die van de mannen. En terecht. De meeste Oranjes in onze geschiedenis waren vrouwen! Deze televisieserie laat zien dat hun verhaal echt van waarde is om de geschiedenis te begrijpen. Een waardevol inzicht en daarom is Het verhaal van Nederland: van Oranje-Nassau zeker aan te raden.
'Het verhaal van Nederland: van Oranje-Nassau' is elke woensdagavond om 20:30 te zien op NPO 1.
Sebastiaan Coops is een historicus gespecialiseerd in koloniale en wereldgeschiedenis. Tijdens zijn studie geschiedenis en Azië-studies aan de Universiteit Leiden heeft hij zich veel beziggehouden met Nederlandse koloniale geschiedenis, met een bijzondere interesse in materiële geschiedenis. Je kunt hem daarom een echte verzamelaar noemen. Dat kun je ook bij hem thuis zien, waar hij een grote collectie oude prenten heeft over historische onderwerpen.
- ENGLISH BELOW -
After the successful and widely watched NPO television series Het Verhaal van Nederland, which unraveled the history of our country, a sequel has been made. This time, the focus has shifted to the history of the royal house. Het Verhaal van Nederland: van Oranje-Nassau takes viewers through the reigns of the most important members of the House of Orange, covering nearly 500 years of political rivalries, intrigues, wars, and royal life stories across eight episodes. Like the previous series, Het Verhaal van Nederland: van Oranje-Nassau is presented by Daan Schuurmans, who takes viewers to the locations where the story unfolds. His narration is supported by commentary from experts and illustrated through silent actors.
A history everyone has an opinion about
The history of the House of Orange-Nassau is not just about a family but, as the series states, also about the Netherlands. Their past runs like an orange thread through our national history. It is therefore a logical choice to use this story as a sequel to the 2022 series. Although I looked forward to this television series, I also had my reservations. First of all, the history of the House of Orange-Nassau is a history everyone has an opinion about, whether nuanced or not. After all, everyone knows William of Orange, Maurice, and Wilhelmina. Moreover, in the first series from 2022 I found the portrayal of William V and Wilhelmina of Prussia to be rather simplistic and one-sided. It completely overlooked the important role Wilhelmina of Prussia played in the Batavian Revolution.
After four episodes, I am very impressed with the choices that have been made. In each episode, the well-known achievements of the Oranges are covered, but the real main characters are those members of the family who are usually given far less attention. For example, Anna of Saxony plays a leading role in the first episode, and in the third episode that role is given to Amalia of Solms. Women are well represented, and rightly so. Moreover, this ensures that both experts and non-experts can enjoy the story.
Anna of Saxony and Amalia of Solms
Anna of Saxony (1544–1577) is often described in literature as “hysterical” and “insane” following her declaration of insanity. She died in Dresden, walled up in an apartment, and receives little further attention. In the second episode, you learn more about the reasons why her marriage to William of Orange fell apart. It turned out not to be her fault, but due to William of Orange’s infidelity. This made her furious—a transgression that was not tolerated for a woman in her time. Men were allowed to have mistresses; women were not. It is striking how Anna’s relationship with Jan Rubens (the father of the famous painter) is contrasted in the episode with William of Orange’s adultery. Like Anna, William also becomes furious when she is unfaithful. But while Anna is expected to remain silent about her husband’s behaviour, this becomes a reason to completely abandon her and strip her of everything.
In the third episode, I saw many parallels with the exhibition Amalia of Solms: Ambition with Allure, which was held in 2022 at Museum Prinsenhof. Not surprisingly, the museum’s curator Hester Schölvinck is one of the experts providing commentary in the episode. Amalia is increasingly seen (even more than Maurice or Frederick Henry) as the person who laid the foundations for the House of Orange. She enhanced the prestige of the dynasty by building palaces, arranging her son’s marriage to the eldest daughter of the King of England (unprecedented!), and demonstrating strong political skill. She ensured her husband’s popularity among the public through the strategic use of different media. As a grand finale, Daan Schuurmans takes you to the Orange Hall in Huis ten Bosch. This is the crowning achievement of her work: a gigantic hall filled with magnificent paintings celebrating the glory of Frederick Henry. At the top of the dome, the viewer can discern the name of Amalia.
What follows is a lecture by experts who should really be widely known. Historian Maria Keblusek says: “There has recently been a catch-up in studying the role of women in this period.” Historian Nadine Akkerman continues: “We have long underestimated women in the seventeenth century; for a long time, we believed they were not politically active.” Hester Schölvinck of Museum Prinsenhof then explains Amalia of Solms’ behind-the-scenes role in the Peace of Münster and why such a behind-the-scenes role was more important than being in the spotlight at the moment when everything has already been decided.
The full story
Finally, the moment has arrived: we have the full story. Although it is difficult to cover even the most important events within the limited runtime of an episode, it is impressive how much attention is given to women—sometimes even more than to men. And rightly so. Most of the Oranges in our history were women! This television series shows that their stories are truly essential to understanding history. A valuable insight, and therefore Het Verhaal van Nederland: van Oranje-Nassau is highly recommended.
'Het Verhaal van Nederland: van Oranje-Nassau' airs every Wednesday evening at 20:30 on NPO 1.
Sebastiaan Coops is a historian specialised in colonial and world history. While studying history and Asia studies at Leiden University, he focused on Dutch colonial history, with a particular interest in material history. You can therefore call him a real collector, which can be seen at his home, where he has a large collection of old prints on historical subjects.
Opmerkingen