DE VAL VAN ELIZABETH HOLMES
- Jasmijn Groot
- 4 jul 2022
- 7 minuten om te lezen
Elizabeth Holmes was de nieuwe grote belofte van Silicon Valley. Als eerste vrouw behaalde ze dezelfde status als Steve Jobs en Mark Zuckerberg. Met een baanbrekende medische uitvinding werd ze namelijk op jonge leeftijd miljardair en wereldberoemd. De uitvinding bleek alleen niet te werken. En Holmes wist dat allang. Maar ze had het wel gebruikt bij miljoenen patiënten, wiens levens ze in gevaar had gebracht. En om het te ontwikkelen, had ze haar weg tot miljarden dollars aan investeringsgeld gelogen. Later dit jaar zal ze een gevangenisstraf opgelegd krijgen wegens fraude, die kan oplopen tot 20 jaar. Afgelopen maart verscheen alvast de eerste miniserie die gebaseerd is op haar leven en haar werk, The Dropout.
Oplichtster, fraudeur, crimineel
Holmes was een lievelingetje van Amerikaanse media, oud-politici en ondernemers. Tot er in 2015 een publicatie verscheen in de New York Times van de hand van onderzoeksjournalist John Carreyrou. Holmes zou een machine hebben ontwikkeld, die met slechts één druppel bloed talloze bloedtesten zou kunnen uitvoeren. Carreyrou stelde aan de hand van bronnen dichtbij Holmes, dat de machine, die toen al verkocht werd bij de supermarktketen Wallgreens, helemaal niet werkte en dat zij testresultaten had vervalst om investeringsgeld binnen te harken. Sindsdien staat Elizabeth simpelweg bekend als oplichtster, fraudeur of crimineel.
The Dropout, dat gebaseerd is op het boek Bloodfraud van Carreyrou, probeert dat eenzijdige beeld van Holmes af te breken. Het laat de kijker kritisch nadenken over de oorzaken van haar criminele activiteiten. Holmes heeft het namelijk behoorlijk verpest voor ambitieuze vrouwen in Silicon Valley. Sinds haar fraude is het voor hen veel moeilijker geworden om voet aan de grond te krijgen als ondernemer. Het belangrijkste doel van The Dropout is om het vertrouwen te herstellen – of van de grond te krijgen, gezien het al miniem was toen Holmes met haar onderneming begon.
De serie brengt vooral in de eerste helft in beeld hoe Elizabeth Holmes de zwarte coltrui dragende CEO werd van haar bedrijf Theranos, waarna er in de tweede helft meer in beeld wordt gebracht hoe de mensen om haar kritischer werden op haar persoon, haar bedrijf en haar arbeidsethos. Met deze vertelwijze presenteren de makers subtiel een aantal mogelijkheden: dat Holmes een slachtoffer is van haar omstandigheden; dat ze een symptoom is van de uit de hand gelopen vrijemarktwerking in de Verenigde Staten; dat verschillende vormen van seksime haar een handje hebben geholpen; of dat ze ronduit gestoord is.
Slachtoffer, symptoom, seksisme of psychologie?
Elizabeth (Amanda Seyfried) lijkt allereerst te zijn gekneed door haar naasten. Met allebei haar ouders heeft ze een verre van gezonde relatie. Zowel vader als moeder zijn emotioneel onvolwassen en afstandelijk. Binnen hun gezin laten zij wel ruimte toe voor hun eigen gevoelens, maar niet voor die van hun kinderen. Vaderlief lijkt daarnaast geobsedeerd te zijn door succes. En moederlief berokkent zware schade door Elizabeth te leren haar herinneringen aan een vervelende ervaring weg te stoppen. De enige liefde in Elizabeths leven, Ramesh ‘Sunny’ Balwani (Naveen Andrews), vertoont gedrag dat in extremen reikt, variërend van een obsessief verlangen Elizabeth tegen kwade invloeden te beschermen, tot woedeaanvallen waarbij hij haar zelfs fysiek bedreigt. Zeker hij navigeert haar door een complex doolhof van bedrog, pretentie en farçe.
Maar lang voordat ze Sunny ontmoette op een Chinese taalcursus, was Elizabeth al een typische Amerikaanse tiener die de American Dream wilde verwezenlijken. Ze wilde vooral rijk, beroemd en succesvol worden. Hoe? Dat maakte niet zoveel uit. Dus toen ze op haar universiteit werd verteld dat haar idee voor een bloedtestmachine niet haalbaar was en ze later niet serieus werd genomen door de farmaceutische industrie, keerde ze zich tot de corporate world. De wetenschap sijpelde langzaam maar zeker weg uit de praktijken van haar bedrijf, want ze moest met steeds dreigendere deadlines haar investeringen waarmaken. Miljardair werd ze wel. Maar tegen een prijs.
Het pad dat Elizabeth bewandelde was ook mogelijk door zowel seksisme als omgedraaid seksisme. Ze werd op haar weg naar succes enerzijds vaak onderschat door de mannen uit de grote boze zakenwereld, waardoor er lang geen oog voor was dat Elizabeth op kwalijke wijze handelde. Anderzijds kwam ze juist mensen tegen die haar dolgraag wilden steunen omdat ze zo’n geweldig roldmodel zou zijn voor vrouwen in de wetenschap. Dat zette zich bij sommige van die individuen al snel om tot een adoratie die geen ruimte toeliet voor kritiek. Want dat zou alleen maar een onterechte uiting van seksisme zijn geweest. En zo werd het steeds lastiger om vraagtekens te zetten bij de praktijken van Holmes en Theranos.
Ten slotte impliceert de serie dat Holmes lijdt aan een complexe psychologische stoornis, waar ze waarschijnlijk al in haar jeugd last van ondervond. Welke het precies is laten de makers in het midden, maar er wordt gezinspeeld op verschillende diagnoses, variërend van autisme tot sociopathie. Elizabeth wordt geportretteerd als een jongevrouw met een obsessieve prestatiegedrag, die moeilijk contact kan maken met leeftijdsgenoten, die zelf weinig gevoelens ervaart, de emoties en het gedrag van anderen mimiekt, en die blaam wel heel makkelijk van zich kan afzetten.
Of een monster?
The Dropout geeft aan geen van deze factoren de doorslag. Maar tegen het einde van de rit zal er nog bij weinigen sympathie over zijn voor Holmes. Ze is op de één of andere manier een ogenschijnlijk gevoelloos monster geworden dat wegrennend voor schuld over lijken heen is gegaan. En de serie geeft de kijker niet in het minst mee dat we geen medelijden hoeven te hebben met Holmes wanneer ze later dit jaar achter de tralies verdwijnt.
'The Dropout' is te streamen op Disney+
Jasmijn Groot is genderhistorica. Ze publiceert artikelen voor onder andere Opzij en Winq en stelt haar expertise ter beschikking aan verschillende multimedia. Jasmijn studeerde Geschiedenis en Oudheidkunde aan de Universiteit van Amsterdam en de Vrije Universiteit.
- ENGLISH BELOW -
Elizabeth Holmes was Silicon Valley’s new great promise. As the first woman, she reached the same status as Steve Jobs and Mark Zuckerberg. With a groundbreaking medical invention, she became a billionaire and world-famous at a young age. The invention, however, turned out not to work. And Holmes had known that for a long time. Yet she had used it on millions of patients, whose lives she had put at risk. And in order to develop it, she had lied her way to billions of dollars in investment funding. Later this year, she is expected to receive a prison sentence for fraud that could amount to up to 20 years. Last March, the first miniseries based on her life and work, The Dropout, was released.
Fraudster, con artist, criminal
Holmes was a darling of the American media, former politicians, and entrepreneurs. Until a 2015 article appeared in The New York Times by investigative journalist John Carreyrou. Holmes was said to have developed a machine capable of performing numerous blood tests using just a single drop of blood. Based on sources close to Holmes, Carreyrou reported that the machine—already being sold at the supermarket chain Walgreens at the time—did not work at all, and that she had falsified test results to secure investment money. Since then, Elizabeth has simply been known as a con artist, fraudster, or criminal.
The Dropout, based on Carreyrou’s book Bad Blood, attempts to break away from this one-sided image of Holmes. It encourages viewers to think critically about the causes of her criminal behaviour. Holmes, after all, has significantly damaged the prospects of ambitious women in Silicon Valley. Since her fraud was exposed, it has become much harder for them to gain a foothold as entrepreneurs. The main goal of The Dropout is to restore trust—or to build it from scratch, given how minimal it already was when Holmes started her company.
The series mainly portrays in its first half how Elizabeth Holmes became the black turtleneck-wearing CEO of her company Theranos, while the second half shows how people around her became increasingly critical of her as a person, her company, and her work ethic. Through this narrative structure, the creators subtly present several possibilities: that Holmes is a victim of her circumstances; that she is a symptom of the runaway free-market system in the United States; that various forms of sexism helped her along the way; or that she is simply mentally disturbed.
Victim, symptom, sexism, or psychology?
Elizabeth (Amanda Seyfried) initially appears to have been shaped by those around her. She has an unhealthy relationship with both her parents. Both father and mother are emotionally immature and distant. Within the family, they allow space for their own emotions, but not for those of their children. Her father also seems obsessed with success, while her mother causes serious harm by teaching Elizabeth to suppress memories of a painful experience. The only love in Elizabeth’s life, Ramesh “Sunny” Balwani (Naveen Andrews), displays extreme behaviour ranging from an obsessive desire to protect her from harmful influences to violent outbursts in which he even physically threatens her. He guides her through a complex maze of deception, pretension, and farce.
But long before she met Sunny in a Chinese language course, Elizabeth was already a typical American teenager trying to achieve the American Dream. She wanted above all to become rich, famous, and successful. How? That mattered less. So when she was told at university that her idea for a blood-testing machine was unfeasible, and later not taken seriously by the pharmaceutical industry, she turned to the corporate world. Science gradually faded from her company’s practices, as she had to meet increasingly urgent deadlines to satisfy her investors. She did become a billionaire—but at a price.
Elizabeth’s path was also made possible by both sexism and reversed sexism. On the one hand, she was often underestimated by men in the ruthless business world, which meant that for a long time there was little awareness of her wrongdoing. On the other hand, she also encountered people who were eager to support her because she would be such a great role model for women in science. For some of them, this quickly turned into admiration that left no room for criticism, since that would be seen as an unjustified expression of sexism. And so it became increasingly difficult to question Holmes’s and Theranos’s practices.
Finally, the series suggests that Holmes suffers from a complex psychological disorder, which likely manifested in her youth. The exact diagnosis is left open, but various possibilities are hinted at, ranging from autism to sociopathy. Elizabeth is portrayed as a young woman with obsessive achievement behaviour, who struggles to connect with peers, experiences little emotion herself, mimics the emotions and behaviour of others, and easily deflects blame.
Or a monster?
The Dropout does not give any of these factors decisive weight. But by the end, very few viewers will still feel sympathy for Holmes. She has, in some way, become an apparently emotionless monster who trampled over others while fleeing responsibility. And the series makes it very clear that we need not feel sorry for Holmes when she eventually ends up behind bars later this year.
The Dropout is available to stream on Disney+.
Jasmijn Groot is a gender historian. She publishes articles for, among others, Opzij and Winq, and offers her expertise to various multimedia platforms. Jasmijn studied History and Classical Studies at the University of Amsterdam and the VU University.
Opmerkingen