DE DEUGD EN ZONDE VAN CATHY AMES
Sinds begin oktober is de nieuwe Netflix-verfilming van John Steinbecks klassieke familieroman East of Eden (1952) te zien. Scenarioschrijver Zoe Kazan, wiens grootvader Elia Kazan in 1955 de filmadaptatie van de roman regisseerde, schreef voor deze versie een loyale bewerking van Steinbecks intergenerationele roman, waarin het Bijbelverhaal van Abel en Kaïn niet één, maar twee keer geherinterpreteerd wordt. Daarbij geeft Zoe Kazan een nieuwe dimensie aan het complexe vrouwelijke personage Cathy Ames, wiens monsterlijke karakter vermenselijkt wordt.
Steinbecks magnum opus volgt het leven van twee families, de Trasks en de Hamiltons, en vertelt hoe hun verhaal met elkaar verweven is. In haar nieuwe Netflix-adaptatie vult actrice, schrijver en regisseur Zoe Kazan het plot aan die in de versie van haar grootvader, Elia Kazan, ontbrak. In zijn film uit 1955 spelen James Dean en Richard Davalos de hoofdrollen van Cal en Aaron Trask, de zonen van Adam Trask. Omdat Elia Kazan zichzelf herkende in Cal Trask, die net als zijn oom Charles en de bijbelse Kaïn worstelt met afwijzing en jaloezie, verfilmde hij alleen het laatste deel van de roman, waarin Cal en Aaron centraal staan. Zoe Kazan kiest er daarentegen voor ook het verhaal van de familieverhoudingen die daaraan voorafgaan in beeld te brengen. Ze schrijft daarbij een moderne interpretatie van Cathy, de moeder van Cal en Aaron, wie in de roman als puur meedogenloos wordt neergezet. ‘Geboren als een monster uit menselijke ouders’ introduceert Steinbeck Cathy in zijn roman, waarin de filosofie van ‘timshel’, ‘thou mayest’, ofwel, de vrije keus dat de mens deugd boven de zonde mag kiezen, centraal staat.
In East of Eden geeft Steinbeck zwaarte aan de intergenerationele gevolgen die de keuzes van één individu met zich meedragen. Dat doet hij door patronen te laten terugkeren over de generaties heen. Patriarch Cyrus Trask wijst het cadeau van zijn zoon Charles af en verkiest dat van Adam, wat Charles’ jaloezie voedt. Een generatie later wijst Adam op zijn beurt het geschenk van zijn ene zoon Cal af en verkiest hij de ander, Aron. Het verhaal nodigt uit tot nadenken over de complexiteit van de mens en daagt uit om karakters niet als volledig goed of slecht te interpreteren. Bijna elk karakter dat Steinbeck introduceert wordt voorzien van een persoonlijke geschiedenis. Zo krijgt de lezer bij Lee de omstandigheden van zijn geboorte te horen en bij Cyrus het verhaal van zijn oorlogsverleden. Daardoor is er voor de lezer altijd wel compassie, of op zijn minst context, te vinden voor de wijze waarop een karakter handelt, vooral in situaties waarin het leven hen lijkt te overkomen in plaats van andersom.
Cathy Ames
Door te kiezen voor een moderne, vrouwelijke interpretatie van Cathy nuanceert Kazan in deze nieuwe adaptatie Cathy’s context van stellig monsterlijk, naar gevoelsmatig noodzakelijk. Hoewel het ergens wel verfrissend is om een vrouwelijk karakter te lezen die slechte keuzes lijkt te maken omdat het haar gewoon schikt, schiet het toeschrijven van Cathy als simpelweg ‘bevangen door het kwaad’ te kort. In zowel Steinbecks roman als Kazans Netflix-adaptatie ligt de nadruk op het belang van de verantwoordelijkheid nemen voor je acties en keuzes, in plaats van ze af te schuiven op wat je hebt meegemaakt. Wanneer Cal vreest dat hij Cathy’s monster-aard geërfd heeft is het Lee, de Chinees-Amerikaanse bediende en familievriend van de Trasks, die hem geruststelt: ‘It’s easy to excuse yourself because of your ancestry, but whatever you do, it will be you who does it,’ ('Het is gemakkelijk je komaf als excuus te gebruiken, maar wat je ook doet, jij bent degene die het doet'). Elk personage krijgt, net als elk mens, te maken met deze levensles.
Te midden van de complexe onderlinge generationele relaties bevindt zich Cathy Ames, een onvoorspelbare vrouw wie, in haar zoektocht naar complete onafhankelijkheid, betwistbare keuzes maakt. Cathy is een vrouwelijk personage die begrijpt dat ‘seksualiteit, verlangens, pijn, jaloezie en taboes’ de meest ‘verontrustende driften zijn die mensen hebben’, vooral omdat deze aspecten van de mens verborgen dienen te blijven. Al op jonge leeftijd ontdekt ze een natuurtalent te zijn in het manipuleren van mensen en over bijna iedereen macht weet te verwerven en behouden. Hoewel het thema van machtsposities en (financiële) onafhankelijkheid een grote rol spelen in de vorming van Cathy als personage, lijkt dit door Steinbeck niet uitsluitend als motief geschreven om de autoritaire mannen in haar leven verantwoordelijk te houden voor hun acties, zoals Kazan het interpreteert. Steinbeck lijkt Cathy geschreven te hebben als een personage die nooit iets doet in andermans belang, noch in hun nadeel. Ze lijkt enkel uit haar eigen belang te handelen. Mocht haar eigen belang ten kosten gaan van anderen, dan is dat het voor haar waard. Hoewel Florence Pugh’s vertaling van de rol van Cathy Ames genuanceerd is door en voor een modern publiek, blijft Cathy een ongrijpbaar karakter met een duistere kant. In een wereld die is gebouwd voor en door mannen en om vrouwen weliswaar tegen te werken, is het ook niet raar om deze meedogenloosheid te internaliseren.
Cathy en feminisme
Kazan herinterpreteert Cathy door een gendergerichte lens en stelt daarmee haar ‘monsterlijkheid’ ter discussie. Cathy belichaamt namelijk alles wat de ‘perfecte’ vrouw van de jaren vijftig, toen Steinbecks roman verscheen, niet hoorde te zijn. Wie sociale gedragscodes schond, gold als monsterlijk, en Cathy wordt dan ook voorgesteld als een monster in vrouwenkleren: ze weigert het moederschap en ondermijnt het gezag van haar man.
Vanuit een hedendaags perspectief is het bijna onvermijdelijk om Cathy door een feministische lens te lezen.
Steinbeck schreef East of Eden in een tijd waarin de Amerikaanse cultuur vrouwen de rollen van echtgenote en moeder toekende, en Cathy weigert zich daarnaar te voegen. Claire Warnick, die onderzoek deed naar monsterlijkheid en gender in East of Eden, stelt dat Cathy’s karakter angsten weerspiegelt rond de verschuivende genderverhoudingen in het twintigste-eeuwse Amerika. Cathy belichaamt ‘verboden’ verlangens en bevraagt daarmee de patriarchale structuren van haar tijd. De angst van mannen om de controle over vrouwen te verliezen kan, bewust of onbewust, hebben bijgedragen aan de creatie van haar personage.
Daarmee raakt de serie aan het nature-nurturedebat. Is Cathy van nature kwaad, zoals de verteller suggereert, of is ze een product van de maatschappelijke structuren van haar tijd? De religieuze inslag van het verhaal versterkt de eerste lezing, want Cathy’s aard lijkt vooraf bepaald: ‘She was not like other people, never was from birth’. Tegelijk spreekt de roman zichzelf hier tegen. Lee’s filosofie van ‘thou mayest’ stelt dat de mens kan kiezen tussen goed en kwaad, en ondermijnt zo het idee van een ziel die vanaf de geboorte kwaad is. Omdat Cathy, in het boek noch in de serie, het achterste van haar tong laat zien, blijft deze vraag open. Haar interpretatie hangt sterk af van het perspectief van de lezer of kijker, en de feministische lezing is daarvan slechts één.
Mens en monster
In Steinbecks boek lees je de oprechte poging van de auteur om traditionele, bekrompen stereotypen te doorbreken. Zo is Lee’s keuze om zich in pidgin voor te stellen aan kortzichtige mensen een expliciete conversatie over die stereotypen. Ook wijst Lee Adam erop dat hij zelf een versie van Cathy heeft bedacht en die op haar heeft geprojecteerd, waardoor hij haar niet écht ziet zoals ze is.
Kazan laat zien dat Cathy, door een vrouwelijke interpretatie, net zo genuanceerd kan worden. Haar ‘monsterlijke’ kant is nog altijd aanwezig zoals we die uit het boek kennen, maar Kazan maakt haar ‘origin story’ duidelijk. Daarmee weet ze compassie en begrip voor Cathy op te wekken die eerder bij het publiek wellicht ontbraken. Florence Pugh, die Cathy Ames speelt in Kazans Netflix-adaptatie, zegt in een interview dat elke generatie in elke tekst zal benadrukken wat zij het belangrijkst vindt (BBC Radio). Kazan geeft meer expliciete context aan waarom Cathy zich gedraagt zoals ze doet en welke keuzes daaruit voortvloeien, zonder dat gedrag goed te praten.
Elk personage in East of Eden worstelt met het goede en het kwade in zichzelf. Het verhaal spreekt over monsters die slecht geboren worden, terwijl het eigenlijk heel menselijk is om te tobben met een goede of slechte regie over je dag, vooral op momenten waarop het voelt alsof het leven je overkomt in plaats van dat jij je leven leidt. Juist die menselijkheid schrijft Kazan Cathy toe: een verdiend privilege dat haar in het boek mogelijk wordt ontzegd.
Hoe je Cathy interpreteert, hangt dus sterk af van de lens waardoor je naar haar kijkt. Haar gedrag is op meerdere manieren verklaarbaar: vanuit haar aard, vanuit het geloof dat het verhaal doordrenkt, of als feministische woede tegen een samenleving die haar weinig ruimte liet. Elke lezing draagt een eigen logica, en de ene sluit de andere niet uit. Waarschijnlijk is Cathy een combinatie van dit alles, en juist die fluïditeit maakt haar zo’n sterk personage.
Bronnen:
Steinbeck, John (2000). East of Eden. Penguin UK: Londen, Verenigd Koninkrijk
“The Great Try.”, East of Eden, geregisseerd door Laure de Clermont-Tonnerre, Script door Zoe Kazan, seizoen 1, no.6, 2026.
BBC Radio 1. “‘I’m Short but I’m Dense!’ Florence Pugh, Mike Faist and Christopher Abbot On East Of Eden.” YouTube, 9 Oct. 2026, www.youtube.com/watch?v=d4P5QXuazx4
Rupp, Leila J. & Taylor, Verta A. (1987). Survival in the Doldrums: The American Women's Rights Movement, 1945 to the 1960s. Oxford University Press USA.
Ruggles, Steven. “Patriarchy, Power, and Pay: The Transformation of American Families, 1800–2015”. Demography, vol. 52, nr. 6, oktober 2015, pp. 1797–823.
Warnick, C. (2014). Cathy Trask, Monstrosity, and Gender-Based Fears in John Steinbeck’s East of Eden [masterscriptie, Brigham Young University]. https://scholarsarchive.byu.edu/etd/528
Isis Koppert is student Gender- en Postcolonial Studies. Ze analyseert de hedendaagse vrouwenervaring en de historische continuïteit van het feminisme.
Veerle Mensinga is student Moderne Letterkunde en Taal aan de Universiteit Utrecht. Ze heeft een interesse in de Nederlandse en Spaanse taal en schrijft voornamelijk over belichaming en agency in de literatuur.
- ENGLISH BELOW -
Since early October, Netflix has been streaming a new adaptation of John Steinbeck’s classic family novel East of Eden (1952). Screenwriter Zoe Kazan, whose grandfather Elia Kazan directed the 1955 film adaptation of the novel, has written a faithful version of Steinbeck’s intergenerational novel, in which the biblical story of Cain and Abel is reinterpreted not once but twice. In doing so, Zoe Kazan adds a new dimension to the complex female character Cathy Ames, whose monstrous nature is humanised.
Steinbeck’s magnum opus follows the lives of two families, the Trasks and the Hamiltons, and tells how their stories become intertwined. In her new Netflix adaptation, actress, writer and director Zoe Kazan fills in the plot that was missing from her grandfather’s version. In Elia Kazan’s 1955 film, James Dean and Richard Davalos play the leading roles of Cal and Aron Trask, the sons of Adam Trask. Because Elia Kazan recognised himself in Cal Trask, who, like his uncle Charles and the biblical Cain, struggles with rejection and jealousy, he adapted only the final part of the novel, in which Cal and Aron take centre stage. Zoe Kazan, by contrast, chooses to also bring to the screen the family relationships that precede it. For Netflix, Kazan writes a modern interpretation of Cathy, the mother of Cal and Aron, who is portrayed in the novel as purely ruthless. Steinbeck introduces Cathy as a monster born to human parents, in a novel that centres on the philosophy of ‘timshel’, ‘thou mayest’: the free choice to choose virtue over sin.
In East of Eden, Steinbeck emphasises the intergenerational consequences that one individual’s choices carry. He does so by letting patterns recur across generations. Cyrus Trask rejects his son Charles’s gift and prefers Adam’s, which fuels Charles’s jealousy. A generation later, Adam in turn rejects Cal’s gift and favours Aron. The story invites reflection on human complexity and challenges the reader not to interpret characters as wholly good or bad. Nearly every character Steinbeck introduces is given a personal history. The reader learns, for instance, the circumstances of Lee’s birth and the story of Cyrus’s war past. As a result, the reader can always find compassion, or at least context, for the way a character acts, especially in situations where life seems to happen to them rather than the other way around.
Cathy Ames
By choosing a modern, female interpretation of Cathy, Kazan’s new adaptation shifts Cathy’s context from decidedly monstrous to emotionally necessary. Although there is something refreshing about reading a female character who seems to make bad choices simply because they suit her, describing Cathy as merely ‘possessed by evil’ falls short. Both Steinbeck’s novel and Kazan’s Netflix adaptation stress the importance of taking responsibility for one’s actions and choices rather than blaming them on what one has been through. When Cal fears he has inherited Cathy’s monstrous nature, it is Lee, the Chinese-American servant and friend of the Trask family, who reassures him: ‘It’s easy to excuse yourself because of your ancestry, but whatever you do, it will be you who does it.’ Every character, like every human being, is confronted with this life lesson.
Amid the complex generational relationships stands Cathy Ames, an unpredictable woman who, in her pursuit of complete independence, makes questionable choices. Cathy is a female character who understands that ‘sexuality, desires, pain, jealousy and taboos’ are the most ‘disturbing drives humans have’, particularly because these aspects of being human are meant to stay hidden. From an early age, she discovers that she is a natural at manipulating people and that she can gain and keep power over almost everyone. Although the themes of power and (financial) independence play a major role in shaping Cathy as a character, Steinbeck does not seem to have written them solely as a motive to hold the authoritarian men in her life accountable for their actions, as Kazan interprets it. Steinbeck seems to have written Cathy as a character who never acts in anyone else’s interest, nor to their detriment. She appears to act purely out of self-interest. If her interests come at the expense of others, that is a price worth paying for her. Although Florence Pugh’s rendering of Cathy Ames is nuanced by and for a modern audience, Cathy remains an elusive character with a dark side. In a world built for and by men, and designed to work against women, it is hardly strange to internalise such ruthlessness.
Cathy and feminism
Kazan reinterprets Cathy through a gendered lens and thereby calls her ‘monstrousness’ into question. Cathy embodies everything the ‘perfect’ woman of the 1950s, when Steinbeck’s novel was published, was not supposed to be. Anyone who violated social codes of conduct was seen as monstrous, and Cathy is accordingly presented as a monster in women’s clothing: she rejects motherhood and undermines her husband’s authority.
From a contemporary perspective, it is almost impossible not to read Cathy through a feminist lens. Steinbeck wrote East of Eden at a time when American culture assigned women the roles of wife and mother, and Cathy refuses to conform to them. Claire Warnick, who has researched monstrosity and gender in East of Eden, argues that Cathy’s character reflects anxieties about shifting gender relations in twentieth-century America. Cathy embodies ‘forbidden’ desires and thereby questions the patriarchal structures of her time. Men’s fear of losing control over women may, consciously or unconsciously, have contributed to the creation of her character.
In this way, the series touches on the nature–nurture debate. Is Cathy evil by nature, as the narrator suggests, or is she a product of the social structures of her time? The story’s religious undertone reinforces the first reading, since Cathy’s nature seems predetermined: ‘She was not like other people, never was from birth.’ At the same time, the novel contradicts itself here. Lee’s philosophy of ‘thou mayest’ holds that humans can choose between good and evil, undermining the idea of a soul that is evil from birth. Because Cathy never fully reveals herself, in either the book or the series, the question remains open. How she is interpreted depends heavily on the perspective of the reader or viewer, and the feminist reading is only one of them.
Human and monster
In Steinbeck’s book, one can read the author’s sincere attempt to break through traditional, narrow-minded stereotypes. Lee’s choice to introduce himself in pidgin to short-sighted people, for instance, is an explicit commentary on those stereotypes. Lee also points out to Adam that he has invented his own version of Cathy and projected it onto her, so that he never truly sees her as she is.
Kazan shows that Cathy, through a female interpretation, can be nuanced in the same way. Her ‘monstrous’ side is still present as we know it from the book, but Kazan makes her origin story clear. In doing so, she manages to evoke a compassion and understanding for Cathy that audiences may previously have lacked. Florence Pugh, who plays Cathy Ames in Kazan’s Netflix adaptation, says in an interview that every generation will emphasise in every text what it considers most important (BBC Radio). Kazan gives more explicit context for why Cathy behaves as she does and which choices follow from that, without justifying her behaviour.
Every character in East of Eden wrestles with the good and evil within themselves. The story speaks of monsters who are born bad, while in fact it is deeply human to struggle with whether one is steering one’s day well or badly, especially at moments when it feels as though life is happening to you rather than you leading your life. It is precisely this humanity that Kazan grants Cathy: a deserved privilege that the book may deny her.
How you interpret Cathy, then, depends heavily on the lens through which you view her. Her behaviour can be explained in several ways: through her nature, through the faith that permeates the story, or as feminist anger at a society that gave women no room. Each reading has its own logic, and one does not exclude the other. Cathy may also be a combination of all of these, and it is precisely that fluidity that makes her such a strong character.
Sources:
Steinbeck, John (2000). East of Eden. Penguin UK: Londen, Verenigd Koninkrijk
“The Great Try.”, East of Eden, geregisseerd door Laure de Clermont-Tonnerre, Script door Zoe Kazan, seizoen 1, no.6, 2026.
BBC Radio 1. “‘I’m Short but I’m Dense!’ Florence Pugh, Mike Faist and Christopher Abbot On East Of Eden.” YouTube, 9 Oct. 2026, www.youtube.com/watch?v=d4P5QXuazx4
Rupp, Leila J. & Taylor, Verta A. (1987). Survival in the Doldrums: The American Women's Rights Movement, 1945 to the 1960s. Oxford University Press USA.
Ruggles, Steven. “Patriarchy, Power, and Pay: The Transformation of American Families, 1800–2015”. Demography, vol. 52, nr. 6, oktober 2015, pp. 1797–823.
Warnick, C. (2014). Cathy Trask, Monstrosity, and Gender-Based Fears in John Steinbeck’s East of Eden [masterscriptie, Brigham Young University]. https://scholarsarchive.byu.edu/etd/528
Isis Koppert is a student of Gender and Postcolonial Studies. She analyzes the contemporary female experience and the historical continuity of feminism.
Veerle Mensinga is a student of Modern Literature and Language at Utrecht University. She has an interest in the Dutch and Spanish languages and writes primarily about embodiment and agency in literature.
Opmerkingen